Opis
Raport przedstawia kompleksową analizę wdrażania ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz Programu OLiOC na lata 2025–2026 na poziomie gmin i powiatów w Polsce. To pierwsze tak szerokie opracowanie oparte na zróżnicowanej próbie badawczej, obejmujące ocenę zasobów, finansowania, przygotowania instytucjonalnego samorządów oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi, co pozwala na systemowe spojrzenie na realne możliwości i wyzwania wdrożeniowe. Raport został przygotowany przez Think Tank PCK – jednostkę analityczno-badawczą działającą przy Centrum Pomocy Humanitarnej PCK w Lublinie, łączącą podejście badawcze z praktyką humanitarną. Badanie przeprowadzono w listopadzie 2025 r.
Kluczowe wnioski
GOTOWOŚĆ SAMORZĄDÓW NA KRYZYS
Ponad 75% gmin i 60% powiatów nie jest pewnych swojej gotowości na kryzys a 22,1% urzędów gmin oraz 21% starostw powiatowych wprost przyznaje brak gotowości.
WSPÓŁPRACA Z NGO
Ponad 44% gmin i 45% powiatów nie współpracuje z organizacjami pozarządowymi w obszarach związanych z OLiOC, mimo że ponad 57% gmin i 55% powiatów otwarcie deklaruje, że potrzebuje ich wsparcia.
FINANSE I SPRZĘT
48,1% gmin oraz 41,9% powiatów ocenia swoje wyposażenie jako niskie lub bardzo niskie, a ponad 61% gmin i 48% powiatów wskazuje finansowanie zadań ochrony ludności jako niewystarczające lub zdecydowanie niewystarczające
Podsumowanie
Raport pokazuje, że gminy i powiaty znajdują się na etapie stopniowej adaptacji do nowych regulacji, wykazując wysoką deklaratywną znajomość przepisów i świadomość znaczenia ochrony ludności, jednak zmagając się z istotnymi barierami finansowymi, organizacyjnymi i kadrowymi. Poziom przygotowania jest zróżnicowany i zależny od wielkości oraz zasobów jednostki, a najczęstsze problemy dotyczą braku stabilnego finansowania, niedoboru kadr, nieprecyzyjnych procedur oraz ograniczonych możliwości rozwoju infrastruktury ochronnej i planowania ewakuacji. Choć edukacja i szkolenia są uznawane za kluczowe dla budowania odporności społeczności lokalnych, mają one często charakter incydentalny i rzadko obejmują szerokie grono mieszkańców. Współpraca z innymi JST i administracją rządową oceniana jest relatywnie dobrze, organizacji natomiast potencjał pozarządowych, w tym Ochotniczych Straży Pożarnych, nie jest w pełni wykorzystywany mimo deklarowanej gotowości do partnerstwa. Skuteczne wdrażanie ustawy wymaga zatem systemowego wsparcia, doprecyzowania procedur, stabilnych źródeł finansowania, wzmocnienia kompetencji kadr oraz rozwoju trwałej współpracy międzysektorowej.
Rekomendacje
Na podstawie wniosków z części empirycznej opracowano kompleksowe rekomendacje mające na celu zwiększenie efektywności działań samorządów, poprawę współpracy między jednostkami oraz lepsze wykorzystanie potencjału NGO, pogrupowane w sześć obszarów: organizacyjne, kadrowe, finansowe, edukacyjne, międzyinstytucjonalne i współpracy z NGO.
Skrócona wersja: Dla gmin:
1.Standaryzacja procedur oraz jednoznaczne przypisanie odpowiedzialności za zadania z zakresu ochrony ludności.
2.Systematyczne szkolenia i rozwój kompetencji pracowników urzędów.
3.Uzupełnienie zasobów technicznych i infrastruktury ewakuacyjnej oraz aktualizacja planów ewakuacji i analiz ryzyka.
4.Priorytetowe ujęcie ochrony ludności w strukturach i dokumentach strategicznych oraz zapewnienie stabilnego finansowania.
5.Rozszerzenie edukacji i ćwiczeń dla mieszkańców oraz poprawa komunikacji kryzysowej.
6.Wzmocnienie współpracy z lokalnymi służbami, innymi JST i NGO, w tym formalizacja partnerstw oraz wsparcie finansowe NGO.
Dla powiatów:
1.Podnoszenie kompetencji kadr starostw oraz gotowości operacyjnej, regularna ocena zasobów i aktualizacja procedur.
2.Priorytetowe planowanie ochrony ludności, zapewnienie stabilnego finansowania oraz dostępności obiektów ochronnych.
3.Regularne szkolenia i ćwiczenia praktyczne, edukacja mieszkańców oraz rozwój skutecznej komunikacji kryzysowej.
4.Wzmacnianie współpracy z lokalnymi organizacjami, innymi JST i WCZK poprzez formalne procedury i wspólne działania.
5.Systematyczne angażowanie NGO w działania operacyjne, edukacyjne i prewencyjne oraz rozwój partnerstw międzysektorowych.
Zeskanuj kod QR i pobierz cały raport: https://pck.pl/polski-czerwony-krzyz/aktualnosci/samorzady-nie-sa-gotowe-na-kryzys-wynika-najnowszego-z-raportu-think-tanku-pck