Kluczowa nowelizacja Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym weszła w życie 4 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 815), wdrażając unijną dyrektywę CER o odporności podmiotów krytycznych. Ustawa uwzględnia zagrożenia oraz technologię XXI wieku, a także dokładnie wskazuje obowiązki obywateli wobec sytuacji kryzysowych.
Najważniejsze zmiany i nowe regulacje ustawy o Zarządzaniu Kryzysowym
- Krajowa Ocena Ryzyka (KOR):
Zastąpiła dawny Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego; identyfikuje m.in. zagrożenia naturalne, techniczne, hybrydowe i cybernetyczne.
- Plany zarządzania ryzykiem:
Dzielą się na działania prewencyjne oraz plany reagowania kryzysowego w momencie wystąpienia zagrożenia.
- Ochrona infrastruktury krytycznej (IK):
Wprowadzono niejawną dokumentację ochrony IK oraz obowiązek składania rocznych raportów o stanie ochrony do 31 marca.
- Bezpieczeństwo morskie:
Powołano Centrum Bezpieczeństwa Morskiego (CBM) w strukturach Straży Granicznej do całodobowego monitoringu morskiej infrastruktury.
- Zwalczanie dronów:
Służby zyskały uprawnienia do niszczenia lub przejmowania kontroli nad bezzałogowymi obiektami (powietrznymi, lądowymi i pływającymi) zagrażającymi bezpieczeństwu.
Rola współodpowiedzialnego partnera
Zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym, społeczeństwo pełni rolę współodpowiedzialnego partnera w systemie bezpieczeństwa, opierając się na koncepcji budowania odporności społecznej (zgodnie z unijną dyrektywą CER). Obywatele nie są jedynie biernymi odbiorcami pomocy, ale mają określone ustawowo prawa, obowiązki oraz zadania.
Główne zadania i obowiązki obywateli
- Samoewakuacja i współpraca:
Obowiązek podporządkowania się nakazom służb ratunkowych, w tym zarządzeniom ewakuacji z terenów zagrożonych.
- Świadczenia osobiste i rzeczowe:
Konieczność udostępnienia nieruchomości, pojazdów lub wykonania określonych prac na rzecz walki ze skutkami katastrof (na wezwanie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta).
- Zgłaszanie zagrożeń:
Obowiązek natychmiastowego informowania służb (np. poprzez numer 112) o zauważonych anomaliach, awariach infrastruktury lub zagrożeniach hybrydowych.
Uprawnienia i rola społeczeństwa
- Powszechna edukacja:
Prawo do dostępu do szkoleń, materiałów edukacyjnych oraz udziału w ćwiczeniach z zakresu pierwszej pomocy i zachowania w sytuacjach kryzysowych.
- Systemy ostrzegania:
Obowiązek odbierania i reagowania na alerty publiczne (np. Regionalny System Ostrzegania, Alert RCB), które nakładają na obywateli wymóg dostosowania się do instrukcji.
- Budowanie odporności (Resilience):
Tworzenie lokalnych struktur sąsiedzkich i wolontariatu, które stanowią pierwsze ogniwo wsparcia przed przybyciem wyspecjalizowanych służb.
Daj nam znać, czy brałeś (-aś) udział w szkoleniu z zakresu pierwszej pomocy i zachowania w sytuacjach kryzysowych, a także czy bierzesz udział w tworzeniu lokalnych struktur sąsiedzkich.